TỪ HI THÁI HẬU: PHIM ẢNH VÀ THỰC TẾ, ĐÂU LÀ SỰ THẬT?

TỪ HI THÁI HẬU: NGƯỜI PHỤ NỮ QUYỀN LỰC NHẤT TRUNG QUỐC 

Khi nhắc đến Từ Hi Thái hậu, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến hình ảnh một người phụ nữ quyền lực, xa hoa và đầy bí ẩn trong các bộ phim cung đấu. Nhưng nếu có dịp đặt chân đến Bắc Kinh, bạn sẽ nhận ra rằng Từ Hi không chỉ là một nhân vật trong lịch sử. Bà là người đã để lại những dấu ấn rõ nét nhất trên kinh đô hơn 600 năm tuổi này.

A. TỪ HI THÁI HẬU LÀ AI?

Tên thật của bà là Diệp Hách Na Lạp Thị (Yehe Nara), thuộc Mãn Châu Tương Lam Kỳ.

Sinh năm 1835, xuất thân từ một gia đình Mãn Châu bình thường, Từ Hi bước vào Tử Cấm Thành với thân phận một tú nữ. Không ai ngờ rằng cô gái trẻ ấy sau này lại trở thành người phụ nữ nắm giữ vận mệnh của cả đế quốc Thanh trong gần 50 năm.

Năm 1852, bà được tuyển vào hậu cung của Hoàng đế Hàm Phong. Ban đầu, bà chỉ là một phi tần có địa vị khá thấp mang tước hiệu Lan Quý Nhân.

Bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời bà đến vào năm 1856 khi sinh hạ hoàng tử Tải Thuần, người sau này trở thành Đồng Trị Hoàng đế.

Sau khi Hàm Phong Đế qua đời năm 1861, Đồng Trị mới chỉ 5 tuổi. Từ Hi cùng Từ An Thái Hậu tiến hành cuộc Chính biến Tân Dậu, loại bỏ nhóm đại thần phụ chính và từng bước nắm quyền điều hành triều đình.

Từ đây, một chương hoàn toàn mới trong lịch sử Trung Quốc bắt đầu.

Trong lịch sử phong kiến Trung Hoa, rất hiếm phụ nữ có thể can dự trực tiếp vào chính trị quốc gia.

Tuy nhiên, từ năm 1861 đến năm 1908, Từ Hi Thái Hậu gần như là người đưa ra quyết định cuối cùng đối với mọi vấn đề quan trọng của triều Thanh.

Bà lần lượt nhiếp chính cho hai vị hoàng đế:

– Đồng Trị Đế

– Quang Tự Đế

Tổng thời gian ảnh hưởng tới triều chính kéo dài gần 50 năm.

Điều đáng chú ý là Từ Hi chưa bao giờ xưng đế. Bà vẫn duy trì vị thế của một Thái hậu nhưng trên thực tế lại là người nắm giữ quyền lực cao nhất trong đế quốc.

B. TỪ HI THÁI HẬU TRÊN PHIM ẢNH VÀ THỰC TẾ

1. Hình tượng Từ Hi Thái Hậu trên phim ảnh

Phim cổ trang Trung Quốc: Bà thường xuất hiện như một nhân vật trung tâm, quyền lực tuyệt đối trong cung đình, với trang phục lộng lẫy, tính cách cứng

rắn, nhiều mưu kế.

Các bộ phim tiêu biểu: “Từ Hy Thái Hậu” (phim cổ trang lịch sử, nhiều tập), cùng với các tác phẩm về cuối triều Thanh như “Khang Hy truyền kỳ”, “Càn Long đại đế” đều có nhân vật Từ Hi.

Phong cách khắc họa: Bà thường được miêu tả như người đứng sau mọi quyết định lớn, thậm chí có phần độc đoán, khiến triều Thanh suy yếu.

2. Hình ảnh thực tế qua tư liệu lịch sử

Ảnh chụp hiếm cuối triều Thanh: Có bức ảnh ghi lại cảnh Từ Hi Thái Hậu năm 1902, khi bà bất ngờ ngẩng lên và vẫy khăn tay chào nhiếp ảnh gia phương Tây – một hành động thân thiện, khác hẳn vẻ uy nghiêm thường thấy trên phim.

Quan hệ với thái giám: Bà có những cận thần như Lý Liên Anh, được xem là vòng tròn quyền lực quanh mình. Các ảnh chụp cho thấy thái giám không chỉ hầu hạ mà còn giữ vai trò quản lý, giáo dục, khác xa hình ảnh “nô bộc yếu ớt” trên phim.

Đời sống cung đình: Thực tế việc đi kiệu, trang phục, nghi lễ trong cung giản dị hơn nhiều so với sự phô trương trên màn ảnh.

Hiện đại hóa quân đội: Các xưởng sản xuất vũ khí hiện đại, nhà máy đóng tàu theo công nghệ phương Tây, học viện quân sự kiểu mới. Đây là những bước đi đầu tiên giúp Trung Quốc tiếp cận kỹ thuật quân sự hiện đại.

Mở rộng giáo dục: Lần đầu tiên trong lịch sử nhà Thanh học sinh được cử sang Mỹ du học. Các trường đào tạo ngoại ngữ được thành lập và khoa học phương Tây được đưa vào giảng dạy.

Phát triển hạ tầng: Xuất hiện hiều công trình mới, hệ thống điện báo Tuyến đường sắt đầu tiên, các cơ sở công nghiệp hiện đại.

Vậy sự thật là gì?

Sau hơn một thế kỷ kể từ khi qua đời, Từ Hi Thái Hậu vẫn là một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất trong lịch sử Trung Quốc.

Trên màn ảnh, bà thường được khắc họa như một người phụ nữ tham quyền cố vị, xa hoa cực độ và là nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của triều Thanh. Những hình ảnh ấy tạo nên sức hấp dẫn cho các bộ phim lịch sử và cung đấu, nhưng đồng thời cũng khiến nhiều người có cái nhìn khá phiến diện về nhân vật này.

Thực tế lịch sử cho thấy một bức tranh phức tạp hơn rất nhiều.

Từ Hi quả thực là một người yêu thích cuộc sống cung đình, nghệ thuật, trang sức và những công trình xa hoa. Bà cũng từng đưa ra nhiều quyết định gây tranh cãi, khiến các cơ hội cải cách của nhà Thanh bị chậm lại trong giai đoạn đất nước đang cần thay đổi mạnh mẽ.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nhận bà như một “nữ bạo chúa” thì đó là một đánh giá chưa thật sự công bằng.

Trong gần 50 năm nắm giữ thực quyền, Từ Hi đã điều hành một đế quốc rộng lớn đang chìm trong khủng hoảng, đối mặt với các cuộc nổi dậy trong nước, áp lực từ phương Tây và những biến động chưa từng có trong lịch sử Trung Hoa. Dưới thời bà, nhiều bước đi đầu tiên trong quá trình hiện đại hóa đã được thực hiện, từ giáo dục, công nghiệp đến quân sự.

Có lẽ điều thú vị nhất về Từ Hi Thái Hậu không nằm ở câu hỏi bà là người tốt hay người xấu.

Điều đáng suy ngẫm hơn là làm thế nào một người phụ nữ xuất thân từ hậu cung lại có thể trở thành người nắm giữ vận mệnh của đế quốc đông dân nhất thế giới trong gần nửa thế kỷ.

Và có lẽ, muốn hiểu đúng về Từ Hi, chúng ta không nên chỉ nhìn qua những thước phim. Hãy một lần đến Bắc Kinh, bước đi giữa những hành lang cổ kính của Di Hòa Viên, ngắm nhìn hồ Côn Minh và những cung điện từng gắn liền với cuộc đời bà. Khi đó, lịch sử sẽ hiện lên sống động hơn bất kỳ bộ phim nào, và mỗi du khách sẽ tự tìm cho mình câu trả lời về người phụ nữ quyền lực nhất cuối triều Thanh.