KHÁM PHÁ GU THẨM MỸ CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ QUYỀN LỰC NHẤT TRIỀU THANH

NHỮNG BÁU VẬT NGỌC BÍCH TRIỆU ĐÔ CỦA TỪ HI THÁI HẬU

Nếu Di Hòa Viên tráng lệ là nơi giúp hậu thế hình dung ra không gian sống xa hoa của Từ Hi Thái Hậu, thì bộ sưu tập ngọc bích triệu đô của bà lại chính là chiếc chìa khóa vạn năng mở ra cánh cửa tâm hồn, giúp chúng ta thấu hiểu một cách chân thực nhất về con người bà.

Trong dòng chảy của phim ảnh và những giai thoại dã sử, Từ Hi thường đóng đinh với hình tượng một người phụ nữ tàn nhẫn, say mê quyền lực và chìm đắm trong nhung lụa phù phiếm. Tuy nhiên, khi nhìn vào những báu vật mà bà dành cả đời để sưu tầm, người ta chợt nhận ra đằng sau một “lão phật gia” uy nghiêm là một gu thẩm mỹ vô cùng tinh tế, một tâm hồn duy mỹ và một niềm tin sâu sắc vào dòng chảy văn hóa truyền thống Trung Hoa. Giữa muôn vàn vàng bạc, trân châu của kho tàng hoàng cung nhà Thanh, thứ duy nhất khiến người phụ nữ quyền lực này say mê đến mức cực đoan lại chính là ngọc bích.

Linh khí trời đất và đức hạnh của bậc bề trên

Đối với người Trung Quốc cổ đại, ngọc không đơn thuần là một loại đá quý để phô trương sự giàu sang. Người xưa vẫn thường truyền tai nhau câu nói: “Vàng có giá, ngọc vô giá”. Nếu vàng kim chỉ đại diện cho của cải vật chất hữu hạn, thì ngọc lại là biểu tượng thiêng liêng của đạo đức, địa vị, sự trường thọ và phẩm chất quân tử cao quý.

Lớn lên trong cái nôi văn hóa Mãn Thanh – nơi ngọc được tôn sùng như biểu tượng của quyền lực hoàng gia – Từ Hi Thái Hậu mang một niềm tin mãnh liệt rằng ngọc bích tích tụ linh khí của trời đất qua hàng triệu năm. Bà tin ngọc có thể bảo vệ chủ nhân khỏi tà khí, đem lại vận may và kéo dài tuổi thọ. Vì lẽ đó, ngọc bích đối với Từ Hi không chỉ là món trang sức lấp lánh bên ngoài; đó là đức tin, là quyền lực tối thượng và là một phần không thể tách rời trong thế giới tinh thần của bà.

Những tuyệt tác ngọc bích chấn động hậu thế

Bộ sưu tập ngọc bích của Từ Hi Thái Hậu là một thế giới nghệ thuật đỉnh cao, nơi mỗi hiện vật đều mang một câu chuyện và một giá trị liên thành:

– Dưa Hấu Ngọc Bích – Tuyệt tác lừng danh: Đây có thể coi là báu vật nổi tiếng bậc nhất gắn liền với tên tuổi của bà. Tác phẩm này là sự kết hợp hoàn hảo giữa thiên tạo và nhân tạo. Từ một khối ngọc đa sắc tự nhiên, các nghệ nhân bậc thầy đã khéo léo nương theo vân đá để tạc nên lớp vỏ xanh mướt, phần ruột đỏ hồng và những hạt đen láy. Sự chân thực đến ngỡ ngàng của quả dưa hấu ngọc này đã hoàn toàn chinh phục Từ Hi, khiến bà yêu thích đến mức luôn mang theo bên mình và ra lệnh đặt nó vào trong lăng mộ khi bà tạ thế.

– Cải Thảo Phỉ Thúy – Đỉnh cao nghệ thuật chạm khắc: Thay vì chọn những hình tượng quyền lực quen thuộc như rồng phượng, tác phẩm khiến hậu thế kinh ngạc lại là một cây cải thảo bằng phỉ thúy tự nhiên. Phần lá màu xanh mướt mát chuyển dần sang phần thân màu trắng tinh khôi một cách mềm mại. Các nghệ nhân gần như không can thiệp vào màu sắc của viên ngọc mà tận dụng trọn vẹn nét đẹp nguyên bản của thiên nhiên. Điều này phản ánh rõ nét tư duy thẩm mỹ của Từ Hi: Tôn trọng vẻ đẹp tự nhiên, cốt cách bên trong hơn là sự phô trương, đục đẽo cầu kỳ.

– Dạ Minh Châu: là một trong những kiệt xuất của văn hóa cổ xưa của thế giới. Đồng thời nó còn là một bí ẩn của tự nhiên, lịch sử và văn hóa.

Theo tư liệu ghi chép lại, khi Từ Hi Thái hậu mất đi, người ta đã chôn bà cùng với một viên Dạ Minh Châu ngậm ở trong miệng. Viên Dạ Minh Châu này có thể tách ra thành hai khối và khi ghép lại sẽ tạo thành hình cầu. Khi tách ra, hai nửa Dạ Minh Châu có màu trong suốt nhưng khi ghép lại nó tạo thành một đường ánh sáng. Ban đêm, viên Dạ Minh Châu này phát sáng và chiếu rọi được trong một phạm vi 100 bước. Có thông tin cho rằng, viên Dạ Minh Châu này có tác dụng làm cho thi thể không bị hủy nên khi mở quan tài Từ Hi Thái hậu, người ta phát hiện bà như người đang ngủ. Chỉ khi gặp gió thì mặt của bà mới bị biến thành màu đen.

– Mũ phượng: Đời nhà Thanh, trên mũ phượng hoàng của Từ Hi Thái hậu có gắn 9 con phượng hoàng. 9 con chim phượng hoàng này trong miệng đều ngậm 9 viên Dạ Minh Châu. Mỗi viên Dạ Minh Châu này có kích cỡ to nhỏ là khác nhau. Từ trong bóng tối, những viên Dạ Minh Châu này có thể phát ra ánh sáng trắng, khi đặt ở bên ngoài chỗ có ánh sáng thì nó lại khôi phục nguyên dạng như ban đầu.

– Hoa sen ngọc bích: Là một người sùng kính Phật giáo, Từ Hi tìm thấy sự đồng điệu tâm hồn ở hoa sen – loài hoa của sự thanh cao, thuần khiết và ngạo nghễ vượt lên nghịch cảnh. Những bức tượng hoa sen bằng ngọc luôn hiện diện trong không gian sống và nơi thờ tự của bà. Bên cạnh đó, lối sống dưỡng sinh, thư thái của bà những năm tháng xế chiều cũng được thể hiện qua các bộ trà cụ bằng ngọc quý, bởi người xưa tin rằng ngọc có thể giữ độ tinh khiết cho trà và giúp người thưởng trà hấp thụ linh khí của tự nhiên.

Sự say mê ngọc bích của Từ Hi lớn đến nỗi nó theo bà đi vào cõi vĩnh hằng. Trong lăng mộ kiên cố của bà, người ta tìm thấy cả một thế giới ngọc bích thu nhỏ: từ tượng Phật, trâm cài, vật phẩm phong thủy cho đến vô số viên phỉ thúy quý hiếm. Bà tin rằng, ngọc sẽ tiếp tục bảo vệ linh hồn mình ở thế giới bên kia, giống như nó đã từng đồng hành cùng bà qua bao thăng trầm của triều đại.

Đi tìm gu thẩm mỹ thực sự của “Lão Phật Gia”

Nhìn lại toàn bộ bộ sưu tập ngọc bích của Từ Hi Thái Hậu, chúng ta có thể bác bỏ quan điểm cho rằng bà chỉ là một người ưa chuộng sự xa xỉ, lòe loẹt. Ngược lại, phần lớn các tác phẩm lay động lòng người nhất của bà đều lấy cảm hứng từ những điều bình dị của tạo hóa: quả dưa hấu, cây cải thảo, đóa hoa sen, chim muông, mây nước.

Đó không phải là ngôn ngữ của sự phô trương quyền lực thô cứng, mà là đỉnh cao của sự kết hợp giữa nghệ thuật chế tác, chiều sâu văn hóa và triết lý sống hòa hợp với thiên nhiên của người Trung Hoa. Từ Hi không chỉ là một chính trị gia lão luyện cầm quyền nơi tiền triều, mà ở góc độ nghệ thuật, bà thực sự là một nhà sưu tầm có gu thẩm mỹ đặc biệt tinh tế và uyên bác.

Kết luận

Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ khi vương triều nhà Thanh sụp đổ vào dĩ vãng, những tranh cãi lịch sử hay hình tượng kịch tính về Từ Hi Thái Hậu trên màn ảnh vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai. Thế nhưng, những báu vật ngọc bích triệu đô mà bà để lại đã kể cho hậu thế một câu chuyện hoàn toàn khác – một câu chuyện dịu dàng và sâu lắng hơn.

Đó là câu chuyện về một người phụ nữ biết yêu cái đẹp, say mê nghệ thuật truyền thống và dành cả cuộc đời để theo đuổi sự hoàn mỹ. Nếu Di Hòa Viên phản ánh cái uy nghi của thế giới bên ngoài, thì bộ sưu tập ngọc bích chính là tấm gương phản chiếu chân thực thế giới nội tâm của Từ Hi. Chính những khối ngọc vô tri ấy đã giúp lưu giữ vẹn nguyên dấu ấn văn hóa và gu thẩm mỹ đỉnh cao của người phụ nữ quyền lực nhất cuối triều Thanh cho đến mãi vạn đời sau.