TẤT TẦN TẬT VỀ VẠN LÝ TRƯỜNG THÀNH BẠN NÊN BIẾT TRƯỚC KHI ĐẶT CHÂN TỚI

Nghe đến Bắc Kinh thì kiểu gì mọi người cũng nghĩ ngay đến Vạn Lý Trường Thành đúng không? Cái “bức tường khổng lồ” này lên phim ảnh nhiều phát chán rồi, nhưng thề với mọi người, phải một lần tự mình leo lên đó, đứng giữa đỉnh núi lộng gió nhìn nó uốn lượn như con rồng mới thấy cái sự “điên rồ” và vĩ đại của người xưa.

Hôm nay em không đọc sách giáo khoa lịch sử đâu, em kể cho cả nhà nghe góc nhìn thực tế, mấy cái hay ho và cả kinh nghiệm xương máu khi đi cái kỳ quan này nhé!

1. Bản chất của Trường Thành: Nó dài đến mức nào?

Mấy trang mạng cứ bảo Trường Thành ở Bắc Kinh, thực ra nói thế tội nó. Nó dài hơn 21.000 cây số, chạy dọc cả bờ cõi phía Bắc Trung Quốc, đi qua mười mấy tỉnh thành. Bắc Kinh chỉ là nơi sở hữu mấy đoạn thành đẹp nhất, được trùng tu xịn sò nhất thôi.

Cứ tưởng tượng thế này cho dễ hình dung: cái thành này nó thọ hơn 2.300 tuổi rồi. Từ cái thời mấy ông vua gom đất nện thành bờ rào chống giặc du mục, rồi Tần Thủy Hoàng gom lại thành một dải liên tục. Nhưng cái khúc gạch đá sừng sững, có tháp canh, pháo đài mà anh em mình hay thấy trên ảnh bây giờ á? Toàn bộ là “hàng” xây từ thời nhà Minh hết đấy. Bên trên mặt thành rộng thênh thang, ngày xưa người ta phi cả 5 con ngựa chạy song song được cơ mà.

2. Lịch sử của Vạn Lý Trường Thành – Từ Tần Thủy Hoàng đến nhà Minh

Lịch sử Vạn Lý Trường Thành gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước của các triều đại Trung Hoa. Ngay từ thế kỷ 5 TCN, một số đoạn tường thành bằng đất nện đã được xây dựng rải rác ở phía Bắc để chống lại các cuộc xâm lược từ những bộ tộc du mục. Tuy nhiên, công trình thực sự trở thành một hệ thống liên hoàn bắt đầu từ thời Tần.

Năm 208 TCN, sau khi thống nhất Trung Hoa, Tần Thủy Hoàng đã ra lệnh kết nối các đoạn tường thành cũ của thời Chiến Quốc thành một tuyến phòng thủ vững chắc nhằm ngăn chặn sự uy hiếp từ các bộ tộc Hung Nô ở phía Bắc. Đây được xem là hình thái sơ khai của Vạn Lý Trường Thành.

Trải qua nhiều thế kỷ, công trình tiếp tục được mở rộng và gia cố qua các triều đại:

– Nhà Hán (thế kỷ 1 TCN): xây dựng thêm các đoạn thành để bảo vệ Con đường Tơ Lụa, tăng cường giao thương và kiểm soát biên giới.

– Nhà Tùy (thế kỷ 7): tiếp tục củng cố, nhưng nhiều đoạn đã bị bỏ hoang do chiến loạn.

– Nhà Nam Tống (1138 – 1198): xây thêm một số đoạn tường, song không còn giữ vai trò trọng yếu.

– Nhà Minh (1368 – 1640): thời kỳ hoàng kim của Vạn Lý Trường Thành. Công trình được xây dựng bằng gạch đá kiên cố, có tháp canh, pháo đài và cửa ải lớn. Đây chính là hình dáng Trường Thành mà du khách chiêm ngưỡng ngày nay.

Trong giai đoạn nhà Minh, ước tính có khoảng 25.000 tháp canh được dựng dọc tuyến tường thành, tạo nên một hệ thống phòng thủ liên tục kéo dài hàng nghìn km. Như vậy, Vạn Lý Trường Thành không chỉ là một công trình quân sự mà còn là chứng nhân lịch sử, phản ánh sự kiên cường và trí tuệ của người Trung Hoa trong suốt hơn 2.300 năm.

3. Những thông tin về Vạn Lý Trường Thành 

3.1. Lý giải tên gọi “Vạn Lý Trường Thành”

Tên gọi Vạn Lý Trường Thành xuất hiện khá muộn trong lịch sử, phổ biến vào cuối thế kỷ 19. Trước đó, trong tiếng Trung, công trình này thường được gọi là “Cháng chéng” (長城) – nghĩa là “Trường Thành” hay “bức tường dài”.

Thuật ngữ “Trường Thành” đã được ghi chép trong các tài liệu lịch sử từ thế kỷ 1 TCN, dùng để chỉ những bức tường thành xây dựng rải rác thời Chiến Quốc và đặc biệt là những đoạn tường do Tần Thủy Hoàng cho xây dựng sau khi thống nhất Trung Hoa.

Tên gọi của Vạn Lý Trường Thành (Ảnh: sưu tầm)

Tên gọi đầy đủ “Vạn Lý Trường Thành” (萬里長城) mang ý nghĩa “bức tường dài hàng vạn dặm” – một cách diễn đạt giàu tính biểu tượng, nhấn mạnh quy mô khổng lồ và gần như bất tận của công trình. Tuy nhiên, cụm từ này hiếm khi được sử dụng trong thời cổ đại. Một trong những ví dụ hiếm hoi là trong Đường sử (năm 493), khi ghi chép về vị tướng biên giới Tan Daoji.

Đến thời cận – hiện đại, đặc biệt là cuối thế kỷ 19, khái niệm “Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc” mới dần trở thành tên gọi chính thức và quen thuộc trên toàn thế giới.

3.2. Quy mô và kiến trúc của Vạn Lý Trường Thành 

Vạn Lý Trường Thành khiến bất kỳ ai cũng phải kinh ngạc bởi quy mô khổng lồ của nó. Theo thống kê khảo cổ, tổng chiều dài sơ bộ của Trường Thành đạt tới 21.196 km, chưa kể các yếu tố phòng thủ tự nhiên như núi non, sông suối hay vực sâu. Nếu tính cả tất cả các đoạn tường thành được xây dựng qua nhiều triều đại, con số này có thể lên tới 56.000 km – đủ để bao quanh gần như toàn bộ bề mặt trái đất.

Về kích thước, tường thành có chiều cao trung bình khoảng 7m, chỗ cao nhất lên đến 14m. Bề rộng trung bình khoảng 5-6m, đủ cho 5 kỵ binh hoặc 10 binh lính đi bộ di chuyển song song. Trên mặt tường còn thiết kế lỗ châu mai và đường đi tuần tra để quân lính dễ dàng quan sát, phòng thủ và tấn công từ bên trong.

Quy mô và kiến trúc choáng ngợp của Vạn Lý Trường Thành (Ảnh: sưu tầm)

Một điểm nổi bật trong kiến trúc Vạn Lý Trường Thành là hệ thống tháp canh và pháo đài. Các tháp canh được phân bố đều cách nhau khoảng 500m một tháp, đóng vai trò như “đài quan sát” để truyền tín hiệu khói lửa vào ban ngày và đuốc vào ban đêm, đảm bảo thông tin quân sự lan truyền nhanh chóng. Ngoài ra, những cửa ải lớn (như Sơn Hải Quan, Gia Dục Quan, Cư Dung Quan) và pháo đài kiên cố cũng được xây dựng tại các vị trí trọng yếu để chống lại sự xâm nhập từ bên ngoài.

Về vật liệu, tùy từng địa hình mà các triều đại sử dụng chất liệu khác nhau: đất nện, gỗ, đá, gạch nung. Đặc biệt, từ thời nhà Minh, tường thành được xây chủ yếu bằng gạch đá, giúp công trình bền vững hơn và có diện mạo như ngày nay.

Có thể nói, Vạn Lý Trường Thành không chỉ là một bức tường phòng thủ mà là một hệ thống quân sự liên hoàn bao gồm: tường thành, tháp canh, doanh trại, pháo đài, cửa ải và các chướng ngại vật tự nhiên, tạo nên mạng lưới phòng thủ vững chắc bậc nhất trong lịch sử thế giới.

3.2. Vạn Lý Trường Thành được UNESCO công nhận 

Năm 1987, Vạn Lý Trường Thành chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, trở thành một trong những biểu tượng lịch sử – văn hóa quan trọng nhất của nhân loại. Công trình không chỉ thể hiện tài năng kiến trúc và kỹ thuật quân sự vượt bậc của người xưa mà còn phản ánh sức mạnh, ý chí kiên cường của dân tộc Trung Hoa trong việc bảo vệ lãnh thổ.

Ngoài ra, trong cuộc bình chọn “7 kỳ quan thế giới mới” được tổ chức từ tháng 9/1999 đến tháng 11/2005, Vạn Lý Trường Thành đã xuất sắc được xếp thứ 2, chỉ sau Kim tự tháp Giza của Ai Cập. Điều này càng khẳng định giá trị trường tồn và sức hấp dẫn mạnh mẽ của công trình kỳ vĩ này đối với toàn nhân loại.

4. Đi đoạn nào thì hợp lý? 

Trường Thành có nhiều đoạn lắm, không biết chọn là dễ đi hành xác hoặc đi trúng chỗ đông như trẩy hội. Em gợi ý 3 chỗ này tùy theo gu của nhà mình:

4.1. Mộ Điền Dục (Mutianyu) – Khuyên chân thành nên đi chỗ này!

Cá nhân em mê đoạn này nhất. Nó cách Bắc Kinh tầm 80km. Điểm cộng to đùng là cây cối xung quanh xanh mướt mải, view chụp ảnh đẹp rụng rốn mà lại không bị quá đông đúc.

Trải nghiệm vui nhất: Ở đây có trò máng trượt (toboggan). Tức là lúc lên mình đi cáp treo cho khỏe, lúc xuống mình ngồi vào cái xe trượt vèo vèo theo đường máng từ trên đỉnh núi xuống dưới. Cảm giác gió táp vào mặt, phê lắm ông anh ạ!

4.2. Bát Đại Lĩnh (Badaling)

Đoạn này thì nổi tiếng nhất rồi, mấy ông tổng thống nước ngoài sang toàn được dẫn ra đây. Đường đi từ Bắc Kinh ra đây cực tiện, có cả tàu hỏa vèo phát 1 tiếng là tới.

Điểm trừ: Chính vì nó tiện nên nó đông kinh khủng khiếp. Có những ngày cao điểm nhìn toàn đầu người là đầu người, chen chúc nhau mệt lắm. Nếu nhà mình có người già, trẻ nhỏ cần lối đi bằng phẳng, dễ đi thì hẵng chọn Badaling nhé.

4.3. Sơn Hải Quan (Shanhaiguan) – Nơi rồng cúi đầu uống nước biển

Chỗ này thì xa Bắc Kinh rồi (thuộc tỉnh Hà Bắc), nhưng em vẫn muốn kể vì nó quá đặc biệt. Đây là điểm khởi đầu của Trường Thành phía Đông, nơi bức tường thành kiên cố đâm thẳng ra biển Bột Hải. Nhìn uy nghiêm, sương gió và có chút gì đó rất cô độc, khác hẳn mấy đoạn trên núi.

5. Mùa nào lên hình chất nhất?

Trường Thành bốn mùa mùa nào cũng có cái đẹp riêng, nhưng nếu bắt em chọn, em sẽ chấm mùa thu (tầm tháng 9 – tháng 11). Lúc này thời tiết mát rượi, leo núi không bị mất sức, mà rừng cây hai bên thành chuyển hết sang màu vàng màu đỏ. Cảnh tượng lúc đó nó lãng mạn, chill không tả nổi.

– Mùa xuân thì hoa đào rừng nở hồng rực cả thung lũng. Cả vùng núi quanh Trường Thành bừng lên sức sống mới, trăm hoa đua nở rực rỡ. Dưới nắng xuân dịu nhẹ, Vạn Lý Trường Thành hiện lên mềm mại, uyển chuyển như một con rồng trắng vươn mình giữa muôn hoa.

– Mùa đông thì phủ tuyết trắng xóa nhìn như phim cổ trang, đẹp thì đẹp góc thần sầu nhưng lạnh buốt, bậc đá đóng băng đi trơn trượt lắm, anh chị nào tay lái yếu là dễ “vồ ếch” như chơi. Theo như kinh nghiệm du lịch Trung Quốc nói chung và Vạn Lý Trường Thành nói riêng thì mùa đông là thời điểm trường Thành khoác lên mình tấm áo tuyết trắng tinh khôi, mang vẻ đẹp u tịch và hùng vĩ. Đứng giữa khung cảnh tuyết rơi phủ kín bức tường thành, du khách có thể cảm nhận rõ nét cái lạnh phương Bắc và vẻ đẹp kỳ vĩ của một trong những công trình vĩ đại nhất thế giới.

– Mùa hè xanh mướt nhưng nắng rát đầu, leo mệt thở ra bằng tai. Nhưng đây cũng là thời điểm du lịch nhộn nhịp nhất. Trường Thành được bao phủ bởi sắc xanh mướt của cây cối, hòa cùng ánh nắng vàng rực rỡ. Không khí trong lành, bầu trời cao xanh tạo nên khung cảnh rất thích hợp để leo núi và chụp ảnh.

6. Kinh nghiệm xương máu đi đường

Để chuyến đi không biến thành hành trình “đày đọa”, cả nhà nhớ lưu ý mấy cái này giùm em:

– Giày dép là chân lý: Quên mấy đôi giày da, giày cao gót sang chảnh đi nhé chị gái. Bậc thang ở đây có những đoạn dốc đứng, cao ngất ngưỡng. Cứ làm một đôi giày thể thao thật êm, bám đường tốt mà đi.

– Đồ tiếp tế: Nhớ thủ sẵn chai nước với ít bánh ngọt, socola trong balo. Lên trên thành tìm chỗ bán nước vừa hiếm mà giá lại đắt gấp mấy lần dưới đất.

– Tiền mặt: Chuẩn bị ít tiền mặt Nhân dân tệ lận lưng nhé. Dù Trung Quốc xài ví điện tử everywhere nhưng lên đỉnh núi nhiều khi sóng yếu hoặc mấy cô chú bán hàng rong chỉ nhận tiền tươi thóc thật thôi.

– Thời gian: Cứ dậy thật sớm mà đi. Tầm 8-9h sáng có mặt ở chân thành là đẹp, vừa né được nắng gắt, vừa né được mấy đoàn khách tour đổ về.

Trường Thành thực tế nó là như vậy đó. Đi mệt chân tí thôi nhưng lúc đứng trên đỉnh, phóng tầm mắt ra xa nhìn non sông trùng điệp, tự dưng thấy công sức mình bỏ ra xứng đáng từng chút một. Sắp tới anh chị em mình có ai lên kế hoạch đi Bắc Kinh không, cần hỏi kỹ hơn cách bắt xe buýt hay tàu hỏa cứ hú em nhé!